Podkarpackie ROT

Podkarpackie

Strona głównaAktualnościStrona samorząduMapa stronyPrzydatne linkiKontakt

Aktualności Komunikat
dla powiatów

Regionalne
Obserwatorium Terytorialne

Dokumenty programowe Opracowania własne ROT

Inne opracowania

Aktualności

kom1 Regionalne Obserwatorium Terytorialne Dokumenty strategiczne Opracowania ROT Analizy

2.4 Włączenie społeczne

2.4.1. BIEDA I WYKLUCZENIE SPOŁECZNE W WOJEWÓDZTWIE

Województwo podkarpackie należy do województw o najwyższym stopniu zagrożenia ubóstwem. Wskaźnikami pozwalającymi określić jego stopień są przede wszystkim: granica ubóstwa skrajnego (minimum egzystencji), relatywna granica ubóstwa oraz ustawowa granica ubóstwa.

Wykres 86. Odsetek mieszkańców Polski żyjący w 2012 r. poniżej granicy ubóstwa skrajnego (minimum egzystencji), relatywnej granicy ubóstwa, ustawowej granicy ubóstwa (%)

2.4.1

Opracowanie własne na podstawie: Ubóstwo w Polsce w świetle badań GUS, Warszawa 2013

Podstawę wyznaczania granicy ubóstwa skrajnego stanowi szacowane przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) minimum egzystencji.

Minimum egzystencji (zwane także minimum biologicznym) jest modelem zaspokajania potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na bardzo niskim poziomie. Koszyk minimum egzystencji uwzględnia bowiem jedynie te potrzeby, których zaspokojenie nie może być odłożone w czasie, a konsumpcja niższa od tego poziomu prowadzi do biologicznego wyniszczenia (GUS).

W 2010 r. osoby w gospodarstwach domowych o wydatkach poniżej granicy ubóstwa skrajnego (minimum egzystencji) stanowiły średnio w kraju 5,8%. W kolejnym roku wartość tego wskaźnika wzrosła do 6,8%. W 2012 r. utrzymała się na poziomie roku 2011. Najtrudniejsza sytuacja pod względem % osób poniżej granicy ubóstwa skrajnego została zarejestrowana w województwie warmińsko – mazurskim (odpowiednio: 2010 - 9,9%, 2011 - 11,4%, 2012 - 13,5%). Najmniej osób w takich gospodarstwach zarejestrowano w opolskim (3,6%) i łódzkim (3,9%). W województwie podkarpackim w 2010 r. żyło 5,7% osób w gospodarstwach domowych o wydatkach poniżej granicy ubóstwa skrajnego (minimum egzystencji). Wskaźnik ten był korzystniejszy, niż w kraju oraz najbardziej korzystny wśród województw Polski Wschodniej, plasując województwo na 8 miejscu w skali Polski za wszystkimi pozostałymi województwami Polski Wschodniej, oraz pomorskim, kujawsko-pomorskim i wielkopolskim.
W roku 2011 pogorszenie sytuacji nastąpiło również w województwie podkarpackim. Zanotowano w tym roku wzrost do 7,1% osób w gospodarstwach domowych o wydatkach poniżej granicy ubóstwa skrajnego (9 miejsce w kraju – dodatkowo za województwem zachodniopomorskim). Rok 2012 przyniósł w województwie podkarpackim niewielką poprawę. Spadł nieznacznie % osób poniżej granicy ubóstwa skrajnego (do 7,0%) co dało8 miejsce w skali kraju, jednakże była to nadal wyższa wartość wskaźnika, niż ogółemw kraju.

Wykres 87. Procentowy udział osób w gospodarstwach domowych o wydatkach poniżej granicy ubóstwa skrajnego (minimum egzystencji)

2.4.2

Opracowanie własne na podstawie: Ubóstwo w Polsce w świetle badań GUS, Warszawa 2013

Relatywna granica ubóstwa to 50% średnich miesięcznych wydatków (w tym wartość artykułów otrzymanych nieodpłatnie oraz pobranych z indywidualnego gospodarstwa rolnego (działki), bądź z prowadzonej działalności na własny rachunek) ogółu gospodarstw domowych (GUS).

W 2010 r. w Polsce 17,4% osób w gospodarstwach domowych żyło poniżej relatywnej granicy ubóstwa. W kolejnych latach wartość tego wskaźnika nieznacznie spadła: odpowiednio do 16,9% w 2011 r. oraz do 16,3% w 2012 r. W województwie podkarpackim we wszystkich tych latach zanotowano więcej, niż średnio w kraju % osób żyjących poniżej relatywnej granicy ubóstwa. Dla 2010 r. było to 19,8% (6 miejsce w kraju, najwięcej 27,3% - lubelskie), w 2011 r. zanotowano wzrost do 21,6% (5 miejsce w kraju, najwięcej 26,3% - świętokrzyskie), a w 2012 r. nieznaczny spadek do 20,7% (nadal 5 miejsce w kraju, najwięcej warmińsko-mazurskie - 24,7%). Najmniej osóbw gospodarstwach domowych o wydatkach poniżej relatywnej granicy ubóstwa występowało w 2010 r. w województwie mazowieckim (11,7%), a w pozostałych latach w opolskim (odpowiednio: w 2010 r. - 10,2%, w 2011 r. - 9,9%).

Wykres 88. Procentowy udział osób w gospodarstwach domowych o wydatkach poniżej relatywnej granicy ubóstwa

2.4.3

Opracowanie własne na podstawie: Ubóstwo w Polsce w świetle badań GUS, Warszawa 2013

Wskaźnik zagrożenia ubóstwem relatywnym w 2011 r. na podstawie danych GUS-BDL, (określony po uwzględnieniu w dochodach transferów społecznych, jest to procent osób, których dochód ekwiwalentny jest niższy od granicy ubóstwa ustalonej na poziomie 60% mediany rocznych ekwiwalentnych dochodów do dyspozycji w danym kraju), wynosił dla województwa podkarpackiego 21,1%. Był to jeden z najwyższych wskaźników w kraju. Większe zagrożenie ubóstwem relatywnym, niż w województwie podkarpackim, występowało jedynie w województwie świętokrzyskim (25,50%), lubuskim (25,10%) i najwyższe w lubelskim (31,30%). Średnia dla całego kraju wyniosła 17,70%.

Wykres 89. Wskaźnik zagrożenia ubóstwem relatywnym w 2011 r. (%)

2.4.4

Ustawowa granica ubóstwa, to kwota która zgodnie z obowiązującą ustawą o pomocy społecznej uprawnia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej (GUS).

W gospodarstwach domowych poniżej ustawowej granicy ubóstwa w 2010 r. znajdowało się w naszym kraju średnio 7,4% osób. Odsetek ten zmalał w 2011 r. do 6,6%, by w 2012 r. wzrosnąć do 7,2%. W województwie podkarpackim zarejestrowano w 2010 r. wartość tego wskaźnika poniżej średniej krajowej - 6,9% (10 miejsce w kraju, najwyższa wartość w kraju - 11,9% - świętokrzyskie), w 2011 r. nieznaczny spadek do 6,8% (9 miejsce w kraju, najwyższa wartość-warmińsko-mazurskie - 10,5%). Rok 2012 przyniósł wzrost do 8,6% (6 miejsce w kraju, najwyższa wartość - warmińsko-mazurskie - 13,8%). Najmniej % osób w gospodarstwach domowych o wydatkach poniżej ustawowej granicy ubóstwa występowało w 2010 r. w opolskim (4,6%), w 2011 r. w lubuskim (2,8%), a w 2012 r. w mazowieckim (4,6%).

Wykres 90. Procentowy udział osób w gospodarstwach domowych o wydatkach poniżej ustawowej granicy ubóstwa

2.4.5

Opracowanie własne na podstawie: Ubóstwo w Polsce w świetle badań GUS, Warszawa 2013

Wskaźnikiem charakteryzującym poziom życia mieszkańców jest dochód rozporządzalny, czyli ile faktycznie można wydać, określony przez GUS jako suma bieżących dochodów gospodarstw domowych z poszczególnych źródeł, pomniejszona o zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych płacone przez płatnika w imieniu podatnika (od dochodów z pracy najemnej oraz od niektórych świadczeń z ubezpieczenia społecznegoi świadczeń pozostałych), o podatki od dochodów z własności, podatki płacone przez osoby pracujące na własny rachunek, w tym przedstawicieli wolnych zawodów i osób użytkujących gospodarstwo indywidualne w rolnictwie oraz o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. W skład dochodu rozporządzalnego wchodzą dochody pieniężne i niepieniężne, w tym spożycie naturalne (towary lub usługi konsumpcyjne pobrane na potrzeby gospodarstwa domowego z gospodarstwa indywidualnego bądź z prowadzonej działalności gospodarczej na własny rachunek - rolniczej i pozarolniczej) oraz towary i usługi otrzymane bezpłatnie. Dochód rozporządzalny jest przeznaczony na wydatki oraz przyrost oszczędności (www.stat.gov.pl).

Na podstawie danych GUS w 2011 r. w województwie podkarpackim przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na 1 osobę (Polska=100) wynosił 76,4%. Był to dochód najniższy w kraju. Zdecydowanie w skali kraju wyróżniało się województwo mazowieckie z dochodem 132,3%. Trzy województwa zanotowały dochód rozporządzalny około 100% i nieco powyżej 100%. W grupie województw z najniższym dochodem rozporządzalnym znalazły się przede wszystkim województwa wschodnie.

Wykres 91. Przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na 1 osobę w 2011 r. (Polska=100)

2.4.6

W 2012 r. przeciętny miesięcznych dochód rozporządzalny na 1 osobę (Polska=100) w województwie podkarpackim spadł do 75% i nadal był to najniższy dochód rozporządzalny na 1 osobę w kraju. Podobnie sytuacja wyglądała w 2013 r., mimo wzrostu do 78,6% i w 2014 r. (78,6%).

Wykres 92. Przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na 1 osobę (Polska=100) w 2011, 2012 i w 2013 r.

2.4.7

Opracowanie własne na podstawie danych GUS/BDL

Przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na 1 osobę w 2014 r. w podkarpackim wynosił 1 053,02 zł (najniższy dochód w kraju). Najwyższy dochód zarejestrowano w mazowieckim – 1 703,62 zł.

Wykres 93. Przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na 1 osobę w 2014 r. (zł)

2.4.8

Opracowanie własne na podstawie danych GUS/BDL

2.4.2. OSOBY MAJĄCE TRUDNOŚCI Z WEJŚCIEM I UTRZYMANIEM SIĘ NA RYNKU PRACY

Zjawiska takie jak marginalizacja, wykluczenie społeczne, bierność zawodowa wynikają w zdecydowanym stopniu z braku zatrudnienia. Przyczyniają się także do niepodejmowania wysiłków związanych z aktywnym poszukiwaniem zatrudnienia.

Na podstawie danych Urzędu Statystycznego w Bydgoszczy (Aktywność ekonomiczna ludności w wieku 15 lat i więcej według regionów i województw w IV kwartale 2011-2012 r. - tablica) w IV kwartale 2011 r. liczba osób pracujących w kraju wyniosła 15 613 tys. osób z których 832 tys. stanowili mieszkańcy podkarpackiego (5,3%). W analogicznym okresie 2012 r. w kraju liczba pracujących wzrosła do 15 636 tys., w podkarpackim zmalała do 810 tys. osób stanowiąc tym samym 5,2% pracujących w kraju w tym okresie.

Bezrobotni stanowili w kraju grupę 1 682 tys. osób, z których mieszkańcy województwa podkarpackiego – 127 tys. (7,5%). W IV kwartale 2012 r. wzrosła liczba bezrobotnych w kraju do 1 757 tys. osób, wzrosła również w podkarpackim do 132 tys. osób (stanowiąc jednakże dalej 7,5%).

Współczynnik aktywności zawodowej, czyli udział ludności aktywnej zawodowo w ogólnej liczbie ludności dla osób w wieku 15 lat i więcej, wyniósł średnio w IV kwartale 2011 r. w województwie podkarpackim 56,8%, wobec 55,7% w kraju. Był więc na nieco korzystniejszym poziomie, niż przeciętnie w kraju. W analogicznym okresie 2012 r. współczynnik aktywności zawodowej w kraju nieco wzrósł (do 56,0%), natomiast w województwie podkarpackim spadł do 56,5%.
Współczynnik zatrudnienia (wg BAEL to udział pracujących w ogólnej liczbie ludności w wieku 15 lat i więcej) wyniósł w kraju w IV kwartale 2011 r. 50,3%, w województwie podkarpackim był niższy i wyniósł 49,3%. W 2012 r. w skali kraju współczynnik zatrudnienia nieznacznie wzrósł (do 50,4%), zmalał natomiast w województwie podkarpackim do 48,6%.

Stopa bezrobocia (procentowy udział liczby bezrobotnych w liczbie ludności aktywnej zawodowo: pracującej i bezrobotnej) w IV kwartale 2011 r. wyniosła w kraju 9,7 %,
w województwie podkarpackim była zdecydowanie wyższa i wyniosła 13,2%. W analogicznym okresie 2012 r. stopa bezrobocia wzrosła zarówno w kraju (do 10,1%), jak i w województwie podkarpackim (do 14,0%); przy czym w województwie podkarpackim zanotowano najwyższą w kraju stopę bezrobocia.

Tabela 3. Aktywność ekonomiczna ludności w wieku 15 lat i więcej w województwie podkarpackim w IV kwartale 2011-2012 r

2.4.9
Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności w wieku 15 lat i więcej według regionów i województw w IV kwartale 2011-2012-tablica, Urząd Statystyczny w Bydgoszczy 2014

Na podstawie danych GUS, porównując stopę bezrobocia w Polsce w latach 2010-2012 w podziale na miasto i wieś, daje się zauważyć wyższą stopę bezrobocia w mieście (z wyjątkiem 2012r.).

W województwie podkarpackim zanotowano jeszcze większe różnice (i to w każdym z wymienionych lat) na korzyść wsi. Wskaźnik ten jednak dla województwa podkarpackiego, zarówno w przypadku miasta jak i wsi, był zdecydowanie wyższy, niż przeciętnie w kraju. Stopa bezrobocia w miastach w latach 2010 - 2012 była wyższa jedynie w województwie świętokrzyskim (odpowiednio w 2010 r.-13,7%, w 2011 r.-13,5%, w 2012 r.-13,6%). Jeszcze bardziej niekorzystnie przedstawiała się w podkarpackim stopa bezrobocia na wsi. Tylko jedynie w 2010 r. trudniejsza sytuacja niż w podkarpackim, była w województwie lubuskim (10,8% wobec 10,3% w podkarpackim). W roku 2011 i 2012 na terenie podkarpackiego zanotowano najwyższą w kraju stopę bezrobocia na wsi (2011 r.-11,7%, 2012 r.-12,9%).

Zdecydowanie wyższe bezrobocie w latach 2010-2012 występowało wśród kobiet, niż mężczyzn. W przypadku mężczyzn w 2011 r. odnotowano spadek stopy bezrobocia, a w kolejnym roku wzrost do 9,4%. W przypadku kobiet tendencja była rosnąca - od 10% w 2010 r. do 10,9% w 2012 r. W województwie podkarpackim stopa bezrobocia zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet była zdecydowanie wyższa, niż w kraju (przeciętnie w roku). Jedynie w 2010 r. wyższa stopa bezrobocia, niż w podkarpackim wśród mężczyzn wystąpiła w dolnośląskim (11,3%) i świętokrzyskim (12,1%). W 2011 r. wyższa stopa wśród mężczyzn była już jedynie w świętokrzyskim. Jednakże w 2012 r. w podkarpackim zarejestrowano najwyższą w kraju stopę bezrobocia wśród mężczyzn. Wśród kobiet sytuacja była jeszcze trudniejsza - jedynie w 2011 r. stopa bezrobocia wśród kobiet była wyższa w świętokrzyskim, niż w podkarpackim (świętokrzyskie – 12,2%), ale zarówno w 2010, jak i w 2012 r. w podkarpackim zarejestrowano najwyższą w kraju stopę bezrobocia wśród kobiet (odpowiednio 2010 r.- 12,1%, 2012 r. – 13,9%).

Wykres 94. Stopa bezrobocia wg województw (przeciętnie w roku) w %


2.4.10

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski w latach 2010-2012, GUS, Warszawa 2014

W I kwartale 2015 r. w podkarpackim ludności w wieku 15 lat i więcej było 1 675 tys. co stanowiło 5,4% ludności w tej grupie wiekowej w kraju. Aktywni zawodowo stanowili 53,8% spośród nich, co było wskaźnikiem niższym, niż w skali kraju (56%). Najwyższy współczynnik aktywności zawodowej wystąpił w mazowieckim – 61,1%, najniższy w śląskim – 52,8%.

W podkarpackim wystąpił jeden z najniższych w kraju, przed warmińsko-mazurskim (45,6%), wskaźnik zatrudnienia wynoszący zaledwie 47%. Najwyższą wartość tego wskaźnika zarejestrowano w mazowieckim – 56,8%.
Stopa bezrobocia w I kwartale 2015 r. wyniosła w Polsce 8,6%. Wśród województw najwyższą wartość zanotowano w podkarpackim – 12,7%, najniższą w wielkopolskim, zaledwie 6,8%.

Wykres 95. Niektóre współczynniki dotyczące zatrudnienia w I kwartale 2015 r.


2.4.11

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski. I kwartał 2015, GUS, Warszawa 2015

Stopa bezrobocia rejestrowanego w województwie podkarpackim w 2011 r. na podstawie danych GUS wyniosła 15,5%. Wielkość ta plasowała województwo podkarpackie na 13 miejscu w kraju. Średnia stopa bezrobocia rejestrowanego dla całej Polski wyniosła 12,5%. Wyższe bezrobocie zarejestrowano w województwie kujawsko - pomorskim (17,0%) i zachodniopomorskim (17,6%), najwyższe w kraju w warmińsko-mazurskim (20,2%). Natomiast najniższe w kraju bezrobocie sięgające poniżej 10% zanotowano w województwie wielkopolskim (9,1%), mazowieckim (9,8%). Nieco powyżej 10% stopy bezrobocia zanotowano w województwie śląskim (10,2%)
i małopolskim (10,5%).

Wykres 96. Stopa bezrobocia rejestrowanego w 2011 r. (%)

2.4.12

W następnych latach stopa bezrobocia w kraju wzrosła. Zarówno w roku 2012, jak i w 2013 wyniosła po 13,40%. W województwie podkarpackim w 2012 r. również wzrosła
w stosunku do roku poprzedniego - wynosząc 16,40% (13 miejsce w kraju). W roku następnym utrzymała się na poziomie 2012 – tj. 16,40% (12 miejsce w kraju), przed świętokrzyskim (16,50%), zachodniopomorskim (18,00%), kujawsko-pomorskim (18,10%), warmińsko-mazurskim (21,70%).W 2014 r. stopa bezrobocia rejestrowanego w podkarpackim nieznacznie spadła – do 14,8%, jednakże było to spadek na 13 miejsce w kraju: przed warmińsko-mazurskim (18,9%), kujawsko-pomorskim (15,7%) i zachodniopomorskim (15,6%).

Wykres 97. Stopa bezrobocia rejestrowanego w 2012, 2013 i w 2014 r. (%)

2.4.13

Opracowanie własne na podstawie danych GUS/BDL

Analizując liczbę pracujących w latach 2010-2012 w skali kraju daje się zauważyć wzrost pracujących z 15 473 tys. w 2010 r. do 15 591 tys. w 2012 r. Liczba ta w województwie podkarpackim w przeciągu tych lat corocznie spadała od 835 tys. w 2010 r. do 807 tys. w 2012 r. (5,2% pracujących w kraju). Najwięcej pracujących występowało w województwie mazowieckim i śląskim (odpowiednio w 2010 r. mazowieckie:15%, śląskie: 11,6%, a w 2012- mazowieckie: 15,7%, śląskie: 12,2%).

Wykres 98. Pracujący wg województw w latach 2010-2012 (przeciętne w poszczególnym roku) w tys.


2.4.14

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski w latach 2010-2012, GUS, Warszawa 2014

Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15 lat i więcej w 2011 r. w województwie podkarpackim wyniósł 49,3% (na podst. danych GUS). Średnia dla kraju, zatrudnienia osób w wieku produkcyjnym, wyniosła 50,30%. Największy odsetek zatrudnionych spośród osób w wieku produkcyjnym zanotowano w województwie mazowieckim (55,60%). Powyżej średniej krajowej, zatrudnionych w wieku produkcyjnym, odnotowano jeszcze w 3 województwach: wielkopolskim (52,20%), łódzkim (51,60%) i lubelskim (51,20%).

Wykres 99. Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15 lat i więcej w 2011 r. (%)

2.4.15

Średni wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15 lat i więcej w skali kraju w 2012 wzrósł do 50,40%, tendencja utrzymała się również w 2013 r. – wzrost do 50,60%. W województwie podkarpackim zarejestrowano w 2012 r. spadek wskaźnika zatrudnienia do 48,60%. Podobnie w 2013, spadek do 48,10%. W 2014 r. wskaźnik zatrudnienia dla podkarpackiego spadł do 46,9%.

Wykres 100. Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15 lat i więcej w 2011, 2012, 2013 i w 2014 r. (%)

2.4.16

Opracowanie własne na podstawie danych GUS/BDL

Wskaźnik zatrudnienia w latach 2010-2012 wskazywał wyższy % zatrudnienia wśród mężczyzn, niż kobiet. Przeciętne zatrudnienie mężczyzn w roku 2010 wyniosło 57,8%, kobiet natomiast zaledwie 42,8%. W roku następnym zanotowano wzrost zatrudnienia zarówno wśród mężczyzn (do 58,3%), jak i wśród kobiet (42,8%). Rok 2012 przyniósł spadek wskaźników zatrudnienia, i dla mężczyzn (do 58,25%), i dla kobiet (do 42,9%).

Wykres 101. Wskaźniki zatrudnienia mężczyzn wg województw w latach 2010-2012 (przeciętne w poszczególnym roku) w %

2.4.17

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski w latach 2010-2012, GUS, Warszawa 2014

W województwie podkarpackim utrzymywała się również tendencja wyższego wskaźnika zatrudnienia wśród mężczyzn, niż kobiet, jednakże w porównaniu z ogółem zatrudnionych mężczyzn w kraju, w województwie podkarpackim zanotowano w latach 2010-2012 wskaźnik zatrudnienia mężczyzn niższy (odpowiednio w 2010 r. - 56,5%, w 2011 r. - 56,2/%, w 2012 r. - 55,4%). Największe zatrudnienie mężczyzn (sięgające ponad 62%) występowało w województwie mazowieckim i wielkopolskim. Wskaźnik zatrudnienia kobiet w województwie podkarpackim był wyższy, niż w kraju jedynie w 2010 r. (44% - 3 miejsce w kraju, największy % w mazowieckim-47,1%).

Wykres 102. Wskaźniki zatrudnienia kobiet wg województw w latach 2010-2012 (przeciętne w poszczególnym roku) w %

2.4.18

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski w latach 2010-2012, GUS, Warszawa 2014

Porównując lata 2010-2012 najwięcej % kobiet zatrudnionych było w województwie podkarpackim w 2010 r. (44,0%). W roku następnym zanotowano spadek do 42,6% (7 miejsce w kraju), który utrzymał się również w 2012 r. (awans na 6 miejsce w kraju). Najmniejsze zatrudnienie wśród kobiet występowało w 2011 r. w zachodniopomorskim (38%), a w 2012 r. w warmińsko-mazurskim (38,4%).

Liczba osób biernych zawodowo w kraju w latach 2010 - 2012 nieznacznie spadała. W 2010 r. przeciętnie wynosiła 13 832 tys. osób, w kolejnym roku spadła o 50 osób, a w 2012 o kolejne 84. W województwie podkarpackim liczba biernych zawodowo wynosiła w 2010 r. 724 osoby przeciętnie w roku, w 2011 wzrosła do 731, by w roku 2012 osiągnąć wielkość z 2010 r. Bierni zawodowo w podkarpackim stanowili w 2010 r. 5,2% biernych zawodowo w kraju w tym roku
(9 miejsce), w 2011 r. wzrost do 5,3% (8 miejsce), w 2012 r. nadal 5,3% (10 miejsce).

Wykres 103. Bierni zawodowo wg województw w tys. (przeciętnie w roku)

2.4.19

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski w latach 2010-2012, GUS, Warszawa 2014

W I kwartale 2015 r. w kraju liczba mężczyzn wynosiła 14 816 tys., z których 817 tys. zamieszkiwało w podkarpackim (5,5%). Mężczyźni aktywni zawodowo stanowili w kraju grupę 9 525 tys. W województwie podkarpackim mężczyzn aktywnych zawodowo było 503 tys. (61,6% mężczyzn
w podkarpackim).

Wykres 104. Aktywność ekonomiczna ludności w wieku 15 lat i więcej (mężczyźni) w I kwartale 2015 r. (wybrane wskaźniki)


2.4.20

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski. I kwartał 2015, GUS, Warszawa 2015


Stopa bezrobocia w I kwartale 2015 r. wśród mężczyzn wyniosła w kraju 8,5%. Najwyższe bezrobocie w tej grupie zanotowano w świętokrzyskim – 12,6%. Podkarpackie znalazło się na 2 miejscu w kraju z wartością tego wskaźnika wynoszącą 11,5%. Najniższe bezrobocie wśród mężczyzn zanotowano w województwie wielkopolskim (5,6%)

Wykres 105. Aktywność ekonomiczna ludności w wieku 15 lat i więcej - stopa bezrobocia w I kwartale 2015 r. – mężczyźni

2.4.21

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski. I kwartał 2015, GUS, Warszawa 2015

W I kwartale 2015 r. w naszym kraju zarejestrowano 16 146 tys. kobiet, z których 5,3% (857) w podkarpackim. Kobiety aktywne zawodowo stanowiły w kraju 48,3% kobiet. W podkarpackim odsetek ten wynosił 46,4% kobiet w tym województwie.

Wykres 106. Aktywność ekonomiczna ludności w wieku 15 lat i więcej (kobiety) w I kwartale 2015 r. (wybrane wskaźniki)

2.4.22

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski. I kwartał 2015, GUS, Warszawa 2015

Stopa bezrobocia wśród kobiet w I kwartale 2015 r. wyniosła w naszym kraju 8,8%. Największe bezrobocie w tej grupie wystąpiło w podkarpackim - 14,1%. Najniższa stopa bezrobocia została zarejestrowana w pomorskim – 6,4%.

Wykres 107. Aktywność ekonomiczna ludności w wieku 15 lat i więcej - stopa bezrobocia w I kwartale 2015 r. – kobiety

2.4.23

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski. I kwartał 2015, GUS, Warszawa 2015

W miastach w I kwartale 2015 r. mieszkało w naszym kraju 18 804 tys. osób, z których aktywni zawodowo stanowili 55,9% (10 513 tys.). W podkarpackim mieszkało w tym czasie 722 tys. osób w miastach (3,8% zamieszkałych w miastach w kraju). Aktywni zawodowo stanowili w podkarpackim 52,6% zamieszkałych w miastach w tym województwie.

Wykres 108. Aktywność ekonomiczna ludności w wieku 15 lat i więcej w I kwartale 2015 r. (wybrane wskaźniki) - miasta

2.4.24

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski. I kwartał 2015, GUS, Warszawa 2015

Stopa bezrobocia w miastach wynosiła w I kwartale 2015 r. w kraju 8,2%. W podkarpackim wartość tego wskaźnika wyniosła 11,3%. Wyższa niż w podkarpackim stopa bezrobocia w miastach wystąpiła jedynie w świętokrzyskim (11,8%). Najniższa stopa bezrobocia w miastach wystąpiła w lubuskim (5,8%).

Wykres 109. Aktywność ekonomiczna ludności w wieku 15 lat i więcej - stopa bezrobocia w I kwartale 2015 r. – miasta

2.4.25

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski. I kwartał 2015, GUS, Warszawa 2015

Na wsi w I kwartale 2015 r. zamieszkiwało w kraju 12 159 tys. osób. W grupie tej aktywni zawodowo stanowili 56,1% (6 817 osób). W podkarpackim na wsi zamieszkiwało 953 tys. osób, co stanowiło 7,8% zamieszkałych na wsi w kraju. Aktywni zawodowo stanowili 54,7% zamieszkałych na wsi w podkarpackim.

Wykres 110. Aktywność ekonomiczna ludności w wieku 15 lat i więcej w I kwartale 2015 r. (wybrane wskaźniki) – wieś

2.4.26

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski. I kwartał 2015, GUS, Warszawa 2015

Stopa bezrobocia na wsi wyniosła w I kwartale w kraju 9,3%. Najwyższe bezrobocie na wsi zarejestrowano w podkarpackim – 13,8%, najniższe w podlaskim – 5,6%.

Wykres 111. Aktywność ekonomiczna ludności w wieku 15 lat i więcej - stopa bezrobocia w I kwartale 2015 r. – wieś

2.4.27

Opracowanie własne na podstawie: Aktywność ekonomiczna ludności Polski. I kwartał 2015, GUS, Warszawa 2015

2.4.3. ZINTEGROWANY SYSTEM WSPARCIA DLA ŚRODOWISK ZAGROŻONYCH MARGINALIZACJĄ I WYKLUCZENIEM SPOŁECZNYM

Nasilenie wielu niekorzystnych zjawisk społecznych, takich jak m.in. bezrobocie, zubożenie społeczeństwa, wymaga zintegrowanego systemu wsparcia osób zagrożonych marginalizacją i wykluczeniem społecznym. Taką rolę pełni system pomocy społecznej.

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (www.mpips.gov.pl)

Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Na podstawie danych GUS w 2010 roku z pomocy świadczonej przez ośrodki pomocy społecznej (OPS) skorzystało 1 229,4 tys. gospodarstw domowych, które skupiały 3 338,7 tys. osób. W stosunku do ogólnej liczby gospodarstw i ludności Polski stanowi to odpowiednio 8,5% oraz 8,7%. W układzie przestrzennym, według województw, występuje silne zróżnicowanie stopnia korzystania z pomocy społecznej gospodarstw domowych i ich członków. W 2010 r. najwięcej gospodarstw domowych korzystało z pomocy społecznej w województwie warmińsko-mazurskim, gdzie ich udział w populacji gospodarstw domowych ogółem wynosił 14,1% a w województwie podkarpackim, udział tych gospodarstw wynosił 11%.

Mapa 24. Udział korzystających z pomocy społecznej w ludności ogółem oraz udział gospodarstw beneficjentów w gospodarstwach ogółem według województw w 2010 r.

2.4.28

Źródło: Beneficjenci pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych w 2010 r., Urząd Statystyczny w Krakowie Kraków 2011 s. 30.

W 2012 r. rzeczywista liczba osób objętych pomocą w ramach świadczeń pomocy społecznej w kraju wyniosła ponad 1 926 tys. Razem udzielonych świadczeń pomocy, gdzie korzystający mogli być wskazani kilkakrotnie, liczba ta wyniosła ponad 2 594 tys.

W województwie podkarpackim osoby korzystające ze świadczeń pomocy stanowiły 6,8% liczby osób w kraju objętych pomocą (131 425 osób). W podziale według form świadczeń korzystający stanowili grupę ponad 160,6 tys. osób. Największa rzeczywista liczba osób objętych pomocą w kraju wystąpiła w 2012 r. w województwie mazowieckim (ponad 218,2 tys.) oraz w województwie śląskim (ponad 172,6 tys.). Najmniejszą – zanotowano w opolskim (ponad 38,7 tys.) i lubuskim (ponad 61,7 tys.). W podziale według form świadczeń, w kraju przeważała pomoc pieniężna, z której skorzystało ponad 1 634,6 tys. osób (stanowiąc 63% wobec 37% - pomoc niepieniężna). W województwie podkarpackim pomoc pieniężna stanowiła 54,7% (skorzystało z niej ponad 87,8 tys. osób). Osoby korzystające z pomocy niepieniężnej stanowili w kraju ponad 959,6 tys. osób. Najwięcej takich osób zanotowano w mazowieckim i śląskim, w podkarpackim stanowili oni ponad 72,7 tys. osób (4 miejsce w kraju).

Wykres 112. Osoby korzystające ze świadczeń pomocy społecznej w 2012 r.

2.4.29

Opracowanie własne na podstawie: Pomoc społeczna i opieka nad dzieckiem i rodziną w 2012 roku, GUS, Warszawa 2013

Liczba osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej na 10 tys. ludności w 2011 r. w województwie podkarpackim wynosiła 637,2. Większa liczba osób korzystających z pomocy społecznej występowała jedynie w 6 województwach. Zdecydowanie najwięcej z pomocy społecznej korzystało mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego (869,20 osób na 10 tys. ludności), najmniej województwa śląskiego (391,50 osób na 10 tys. mieszkańców). Średnio w kraju liczba ta wyniosła 523,70 osób na 10 tys. ludności.

Wykres 113. Liczba osób korzystających w 2011 r. ze świadczeń pomocy społecznej na 10 tys. ludności (osoby)

2.4.30

W roku 2012 zarejestrowano w skali kraju spadek liczby osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej na 10 tys. ludności: z 523,70 do 499,90. Podobna tendencja wystąpiła w województwie podkarpackim – spadek do 617,30. Więcej osób ze świadczeń pomocy społecznej jedynie korzystało w województwie świętokrzyskim (636,80), kujawsko-pomorskim (714,30) i warmińsko-mazurskim (814,30). W 2013 r. w podkarpackim ze świadczeń pomocy społecznej skorzystało 641,1 osób na 10 tys. ludności. Więcej z tego typu świadczeń skorzystało jedynie w warmińsko-pomorskim (878 osób na 10 tys. ludności), kujawsko-pomorskim (747,4 osób na 10 tys.) i w świętokrzyskim (663,6 osób na 10 tys.).

Wykres 114. Osoby korzystające ze świadczeń pomocy społecznej na 10 tys. ludności w 2011, w 2012 i w 2013 r.

2.4.31

Opracowanie własne na podstawie danych GUS/BDL

Kwota udzielonych świadczeń pomocy społecznej w 2012 r. sięgnęła w kraju ponad 3 146 mln zł, z której ponad 2 205 mln zł stanowiła pomoc pieniężna. W województwie podkarpackim udzielono świadczeń pomocy społecznej na kwotę ponad 185 mln zł (11 miejsce w kraju), z których ponad 122,4 mln stanowiła pomoc pieniężna (na podst. Pomoc społeczna i opieka nad dzieckiem i rodziną w 2012 roku, GUS, Warszawa 2013).

Pomoc społeczna udzielana jest również przez zakłady stacjonarne. W 2012 r. na terenie kraju funkcjonowało 1 564 zakłady stacjonarne pomocy społecznej z 108 304 miejscami, w których mieszkało 104 949 mieszkańców. Na terenie województwa podkarpackiego funkcjonowało 79 zakładów z 5676 miejscami, w których mieszkało 5 431 osób.

Wykres 115. Zakłady stacjonarne pomocy społecznej wg województw w 2012 r. (stan na 31.XII.)

2.4.32

Opracowanie własne na podstawie: Pomoc społeczna i opieka nad dzieckiem i rodziną w 2012 roku, GUS, Warszawa 2013

Wskaźniki monitorujące Strategię rozwoju województwa – PODKARPACKIE 2020 dla priorytetu WŁĄCZENIE SPOŁECZNE

2.4.33



Aktualizacja wskaźników „Strategii rozwoju województwa – Podkarpackie 2020

2.4.52