Podkarpackie ROT

Podkarpackie

Strona głównaAktualnościStrona samorząduMapa stronyPrzydatne linkiKontakt

Aktualności Komunikat
dla powiatów

Regionalne
Obserwatorium Terytorialne

Dokumenty programowe Opracowania własne ROT

Inne opracowania

Aktualności

kom1 Regionalne Obserwatorium Terytorialne Dokumenty strategiczne Opracowania ROT Analizy

1.3 Turystyka

1.3.1. ATRAKCJE TURYSTYCZNE ORAZ INFRASTRUKTURA TURYSTYCZNA

Turystyka należy do grupy najbardziej dynamicznie rozwijających się dziedzin gospodarki współczesnego świata. Stanowi istotny czynnik rozwoju społeczno-gospodarczego państw, regionów czy miejscowości.

Turystyka zgodnie z terminologią Światowej Organizacji Turystyki (UNWTO), obejmuje podróże w różnych celach, za wyjątkiem zatrudnienia wynagradzanego w miejscu pobytu.
Określenie takie pozwala wyróżnić zarówno turystykę krajoznawczą (poznawczą), wypoczynkową jak i biznesową, kongresową, zakupową, religijno-pielgrzymkową jak i motywowaną innymi potrzebami, doprowadzającymi do podróży na teren województwa podkarpackiego.

Zgodnie z przywołaną terminologią Światowej Organizacji Turystyki, w skład ruchu turystycznego w województwie (lub w pojedynczej jednostce terytorialnej) wchodzą odwiedzający jednodniowi tj. osoby, które przybyły i tego samego dnia opuściły odwiedzany obszar oraz turyści, za których uznaje się osoby korzystające co najmniej z jednego noclegu.
Charakteryzując atrakcje i środowisko województwa podkarpackiego, które w znacznej mierze określają wybór i wpływają na motywacje potencjalnych gości, wskazuje się w szczególności na atrakcje naturalne, antropogeniczne, kulturowe i społeczne.

Do atrakcji naturalnych regionu należą tereny górskie, występujące w południowej jego części. Wzbogacają one krajobraz oraz zapewniają ekspozycję atrakcyjnych panoram górskich, szczególnie z łąk zwanych połoninami. Tereny te sprzyjają wędrówkom i spacerom górskim oraz innym formom turystyki aktywnej np. rowerowej, narciarskiej czy konnej.
Oprócz Bieszczadów, tereny o najwyższej jakości środowiska przyrodniczego obejmują Beskid Niski oraz Roztocze. Wysoka lesistość województwa oraz atrakcyjność przyrodnicza sprzyjają pobytom wypoczynkowym i krajoznawczym.

Wody mineralne, torfy lecznicze oraz specyficzne cechy mikroklimatu stały się podstawą do prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego w 4 kurortach tj. Iwoniczu-Zdroju, Rymanowie-Zdroju, Polańczyku i Horyńcu-Zdroju. Potencjał dla rozwoju takiego lecznictwa znajduje się w Latoszynie
i innych miejscowościach regionu.

Do ważnych atrakcji antropogenicznych województwa należą najliczniej w Polsce występujące zabytkowe obiekty architektury drewnianej, zwłaszcza sakralnej (w tym kościoły w Bliznem i Haczowie oraz cerkwie w Chotyńcu, Radrużu, Smolniku i Turzańsku) wpisane na listę UNESCO. Atrakcjami dla ruchu turystycznego są m.in. duże skanseny budownictwa drewnianego w Sanoku i Kolbuszowej, skansen archeologiczny w Trzcinicy, skansen przemysłu naftowego i gazowniczego w Bóbrce, zespoły zamkowo-parkowe w Łańcucie, Krasiczynie i Baranowie Sandomierskim, zabytkowe starówki miejskie i świątynie (w tym: w Przemyślu, Jarosławiu, Rzeszowie, Krośnie i Sanoku), obiekty byłej twierdzy Przemyśl, zapora wodna i zalew w Solinie, arboretum w Bolestraszycach oraz bieszczadzka kolejka wąskotorowa.

Do celów przyjazdowego ruchu turystycznego należą także zespoły hipermarketów i centra zakupów (w tym bazary) w Przemyślu, Rzeszowie i Krośnie. W województwie organizowane są corocznie targi gospodarcze i wystawy. Liczba imprez tego rodzaju, organizowanych w miastach poza Rzeszowem, w ostatnich latach zmniejszyła się. Z kolei zwiększa się liczba imprez organizowanych w Hali Sportowo-Widowiskowej „Podpromie” w Rzeszowie, a największe z nich gromadzą po kilkuset wystawców i tysiące zwiedzających.

W regionie odbywa się corocznie kilkadziesiąt konferencji naukowych, sympozjów i zjazdów, których organizatorami są uczelnie wyższe, stowarzyszenia zawodowe, organizacje społeczne i inne podmioty.

Odwiedzających spoza województwa gromadzą także imprezy sportowe, rekreacyjne, turystyczne i inne - o zasięgu ogólnopolskim, a także międzynarodowym.
W ramach działalności specjalnych stref ekonomicznych oraz współpracy i kontaktów gospodarczych firm z województwa, w regionie odbywają się wizyty partnerów biznesowych i innych osób podróżujących służbowo. Powyższe cele przyjazdów zaliczane są w większości do grupy produktów turystycznych określanych skrótem MICE (meetings, incentive, conferences, events).

Atrakcyjność kulturowa terenu województwa, oparta jest na wielonarodowym, wielowyznaniowym i wielokulturowym jego dziedzictwie obecnym w architekturze, zbiorach muzealnych, folklorze, organizowanych imprezach kulturalnych (np. kermesz łemkowski w Olchowcu). W regionie działają ośrodki ruchu pielgrzymkowego katolików (m.in. Kalwaria Pacławska, Dukla, Leżajsk, Dębowiec), grekokatolików (Jarosław), a także ortodoksyjnych Żydów (m.in. Leżajsk, Dynów, Rymanów). Do najatrakcyjniejszych ekspozycji sztuki i zbiorów muzealnych należą prezentacje wnętrz rezydencjonalnych (np. w Łańcucie), kolekcje ikon (w muzeach Sanoka), kolekcja prac Zdzisława Beksińskiego w Muzeum Historycznym w Sanoku i inne. Prezydent RP wpisał na liczącą 54 pozycji (stan na 31.XII.2013 r.) Listę Pomników Historii zespół zamkowo-parkowy w Łańcucie oraz zespół klasztorny oo. Bernardynów w Leżajsku.

W województwie organizowane są liczne międzynarodowe i ogólnopolskie, cyklicznie imprezy kulturalne (np. Festiwal Muzyczny w Łańcucie, Festiwal Muzyki Dawnej w Jarosławiu, Światowy Festiwal Polonijnych Zespołów Folklorystycznych i inne).

Składową środowiska obszaru recepcyjnego stanowią także specyficzne cechy, „odmienność” jego społeczności. W przypadku podkarpackiego jej wyrazem jest liczny udział w uroczystościach i świętach religijnych, prezentacjach folkloru, przywiązanie do tradycji i zwyczajów lokalnych.

Ruch turystyczny wymaga odpowiedniej ilości i jakości infrastruktury oraz usług oferowanych odwiedzającym. Na podstawie danych GUS[12] w województwie podkarpackim w 2014 r. prowadziło działalność 513 turystyczne obiekty noclegowe tj. 5,2% wszystkich obiektów w Polsce (7 miejsce). Do podstawowych turystycznych obiektów noclegowych należą obiekty hotelowe. W regionie funkcjonowało 197 obiektów hotelowych (tj. 5,4% wszystkich obiektów hotelowych w Polsce),
w tym; 130 hoteli, 6 moteli i 14 pensjonatów. Najliczniejszą grupę wśród hoteli w województwie podkarpackim stanowiły hotele trzygwiazdkowe (63 obiekty) i dwugwiazdkowe (40 obiektów).W 2014 r. swoją działalność prowadziło 11 hoteli czterogwiazdkowych.

Pozostałe obiekty noclegowe w województwie podkarpackim stanowiły 5,1% takich obiektów w Polsce (316 spośród 6 239 w kraju). Wśród pozostałych obiektów noclegowych najliczniejszą grupę stanowiły kwatery agroturystyczne – 72 (tj. 8,9% kwater agroturystycznych w Polsce) i pokoje gościnne – 46 (tj. 2,5% takich obiektów w kraju). Spośród pozostałych obiektów noclegowych, w województwie podkarpackim występowało najwięcej w kraju szkolnych schronisk młodzieżowych – 39 (14,6%). Licznie reprezentowane były zespoły domków turystycznych – 34 (tj. 8,3% takich obiektów w kraju - 5 miejsce), domy wycieczkowe – 8 (tj. 17% - 2 miejsce w kraju).

Mapa 4. Turystyczne obiekty noclegowe w 2014 r. – stan w dniu 31 lipca

1.3.1

Źródło: Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015, s. 56.

Turystyczne obiekty noclegowe w województwie podkarpackim dysponowały łącznie 27 598 miejscami noclegowymi, które stanowiły 4,0% takich miejsce w kraju (9 miejsce).

Mapa 5. Miejsca noclegowe w turystycznych obiektach noclegowych w 2014 r. – stan w dniu 31 lipca


1.3.2

Źródło: Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015, s. 56.

W 2014 r. wśród obiektów noclegowych w województwie podkarpackim dominowały obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania (pozostałe obiekty z wyłączeniem kempingów i pól biwakowych).

Wykres 18. Struktura turystycznych obiektów noclegowych w 2014 r. według PKD 55.1, 55.2, 55.3 i województw

1.3.3

Źródło: Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015, s. 78.

O atrakcyjności turystycznej województw decydują w różnym stopniu ich walory przyrodnicze, kulturowe oraz przygotowanie terenu do uprawiania turystyki i rekreacji oraz infrastruktura komunikacyjna.

Biorąc pod uwagę wybrane wskaźniki[13] dotyczące potencjału turystycznego województwo podkarpackie plasowało się poniżej średniej krajowej. W województwie w 2013 r. powierzchnia o szczególnych walorach przyrodniczych prawnie chroniona wynosiła 44,9% w powierzchni ogólnej, co stanowiło 4 miejsce w kraju (średnia dla kraju 32,5%), jednakże drogi publiczne o twardej nawierzchni na 100 km2 powierzchni stanowiły zaledwie 89,1 km (10 miejsce w kraju- stan w dniu 31.XII.2013 r.). Odsetek dróg krajowych o złym stanie nawierzchni w 2014 r. wyniósł w podkarpackim 13,2% (7 miejsce w kraju), przy średniej w kraju 13,2%. Szlaki turystyczne na 100 km2 powierzchni stanowiły zaledwie 12,6 km (14 miejsce w kraju – stan w dniu 31.XII.2014 r.) przy średniej krajowej 24,6 km.

Długość szlaków turystycznych w województwie podkarpackim wynosiła w 2014 r. 2 246,1 km, co stanowiło 3,0% długości szlaków w kraju. Mniej szlaków turystycznych wytyczono jedynie w województwie opolskim (1 496,5 km). W województwie podkarpackim były najkrótsze w kraju szlaki rowerowe - 104 km, co stanowiło zaledwie 0,5% szlaków rowerowych w Polsce. W województwie podkarpackim nie wytyczono, ani narciarskich, ani konnych, ani kajakowych szlaków turystycznych.

Wykres 19. Szlaki turystyczne według województw w 2014 r. (km)

1.3.4

Opracowanie własne na podstawie: Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015

W województwie podkarpackim placówki gastronomiczne na 100 km2 stanowiły w 2013 r. - 3,2 (8 miejsce w kraju), przy średniej krajowej 5,1.

W 2014 r. w województwie podkarpackim występowało zaledwie 4,8% spośród 7 533 placówek gastronomicznych w turystycznych obiektach noclegowych (9 miejsce w kraju – 360 placówek).

Wykres 20. Placówki gastronomiczne w turystycznych obiektach noclegowych według województw w 2014 r.

1.3.5

Opracowanie własne na podstawie: Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015

Wśród placówek gastronomicznych w turystycznych obiektach noclegowych funkcjonujących w 2014 r. w województwie podkarpackim dominowały restauracje.

Wykres 21. Struktura placówek gastronomicznych w turystycznych obiektach noclegowych w 2014 r. według województw(%)

1.3.6

Opracowanie własne na podstawie: Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015

1.3.2. KONKURENCYJNOŚĆ PRODUKTÓW TURYSTYCZNYCH W WIODĄCYCH FORMACH TURYSTYKI PRZYJAZDOWEJ DO WOJEWÓDZTWA

Na skalę ruchu turystycznego wpływ mają przede wszystkim tzw. produkty turystyczne. Tworzą je nie tylko atrakcje i środowisko regionu, infrastruktura i usługi turystyczne, dostępność komunikacyjna terenu, ale również jego „turystyczny” wizerunek oraz poziom cen usług i towarów nabywanych przez odwiedzających.
Wizerunek województwa podkarpackiego jako obszaru atrakcyjnego turystycznie oparty jest głównie na terenach górskich oraz markowej pozycji Bieszczadów, którym zbudowano image „dzikiej”, niezamieszkałej krainy z bogatą florą i fauną. Jak wykazały badania wizerunkowe[14] obejmujące Polskę Wschodnią, Bieszczady obok Mazur uzyskały najwyższą ocenę pod względem atrakcyjności turystycznej regionów tej części kraju.

Wśród atrakcji turystycznych, kojarzonych z Polską Wschodnią, zdecydowanym liderem okazał się zamek w Łańcucie. Skojarzenia związane z województwem podkarpackim objęły w kolejności: góry, wyżyny (45%), lasy, grzyby, owoce leśne (8%), turystyka, turyści, wypoczynek (6%), piękne, ciekawe krajobrazy, tereny (4%). Pozostałe wskazania uzyskały niższe wartości, przy czym wśród mniejszych, niż 1% znalazły się m.in. czyste środowisko i drewniana architektura (kościoły, cerkwie).
Skojarzenia związane z Bieszczadami to: góry, wzgórza (59%), lasy, grzyby, owoce leśne (15%), turyści, turystyka, wypoczynek (10%), Solina (6%) oraz piękne krajobrazy (6%). Pozostałe wskazania miały mniejszą frekwencję, przy czym do najniższych (poniżej 1%) należały: smaczne, dobre jedzenie, lokalność i bieda.
Zgodnie z danymi GUS[15] obiekty nieruchome wpisane do rejestru zabytków na 100 km2 powierzchni, w 2014 r. stanowiły w podkarpackim 23,5 (8 miejsce w kraju), przy średniej krajowej 22,0. Najwięcej takich obiektów wystąpiło w dolnośląskim – 41,6, małopolskim – 34,6 i opolskim – 32,3.

Jedną z miar ruchu turystycznego w regionie jest liczba odwiedzających atrakcje turystyczne w tym parki narodowe, obiekty muzealne, prezentacje dzieł sztuki i inne ekspozycje. Wg danych GUS w 2013 roku w województwie prowadziło działalność 47 muzeów i ich oddziałów, które zwiedziło 1 052 350 osób (3,6% zwiedzających w Polsce - 6 miejsce.

Mapa 6. Muzea i zwiedzający muzea według województw w 2013 r.


1.3.7

Źródło: Kultura w 2013 r., GUS, Warszawa 2014 , s.132.

W 2014 r. w podkarpackim zwiedzający muzea na 1 000 ludności stanowili 668,6 osób (4 miejsce w kraju), przy średniej krajowej 795,5 osób.
Wśród atrakcji kulturowych województwa w 2014 roku najwięcej osób odwiedziło Muzeum-Zamek w Łańcucie – 316 125 osób, a następnie Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku – 143 278 osób. Bieszczady odwiedziło w 2014 r. ponad 355 tys. osób.

10 wybranych dużych atrakcji turystycznych regionu (frekwencja powyżej 30 tys. odwiedzających) to: Bieszczadzki Park Narodowy, Skansen Archeologiczny w Trzcinicy, Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, Bieszczadzka Kolejka Leśna, Arboretum w Bolestraszycach, Muzeum Ziemi Przemyskiej w Przemyślu, Muzeum Zamek w Łańcucie, Podziemna Trasa Turystyczna w Rzeszowie. Ponadto nowa atrakcja – Centrum Dziedzictwa Szkła w Krośnie.
Roczna łączna frekwencja odwiedzających w 10 wybranych dużych atrakcjach turystycznych regionu w 2014 r. (na podst. źródeł własnych) wynosiła 1 149 tys. osób.
Miarą ruchu turystycznego jest korzystanie z turystycznych obiektów noclegowych.


W województwie podkarpackim w 2014 r., 873 470 turystów korzystało z takich obiektów, co stanowiło zaledwie 3,5% turystów w kraju (11 miejsce w kraju). Turyści ci korzystali przede wszystkim z obiektów hotelowych.

Mapa 7. Turyści korzystający z turystycznych obiektów noclegowych w 2014 r.

1.3.8

 

Źródło: Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015, s. 57.

Spośród turystów korzystających z turystycznych obiektów noclegowych w województwie podkarpackim - 12,1% (105 311 osób) stanowili turyści zagraniczni. Turyści zagraniczni z województwa podkarpackiego w 2014 r. stanowili zaledwie 1,9% turystów zagranicznych w Polsce.

Wykres 22. Turyści i turyści zagraniczni korzystający z turystycznych obiektów noclegowych w 2014 r. według województw

1.3.9

Opracowanie własne na podstawie: Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015

W podkarpackim w 2014 r. więcej noclegów zostało udzielonych turystom w pozostałych obiektach, niż w obiektach hotelowych

Mapa 8. Noclegi udzielone w turystycznych obiektach noclegowych w 2014 r.

1.3.10


Źródło: Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015 , s. 57.

Roczna liczba noclegów ogółem udzielonych w turystycznych obiektach noclegowych posiadających 10 miejsc i więcej (obiekty zbiorowego zakwaterowania) na terenie województwa podkarpackiego w 2011 r. wyniosła 2 108,45 tys. W 2012 r. zanotowano wzrost do 2 284,5 tys. (źródło: GUS), jednakże zmniejszył się udział % z 3,69% w 2011 r. do 3,68% w 2012 r. udziału liczby noclegów na terenie województwa podkarpackiego w noclegach ogółem udzielonych w turystycznych obiektach noclegowych w kraju. Ponadto w 2012 r. wzrosła również liczba noclegów ogółem w skali kraju.

W stosunku do 2011 r. wzrósł % udział liderów w tym zakresie: województwa zachodniopomorskiego z 17,37% w 2011 r. do 17,64% w 2012 r. i małopolskiego z 14,69% w 2011 r. do 15,42% w 2012 r. ogółu udzielonych noclegów w kraju w tej kategorii obiektów. W 2013 r. liczba udzielonych noclegów w kraju wzrosła o 1,5 p. proc. w porównaniu z 2012 r., a w 2014 r. o 5,7 p. proc. w porównaniu z 2013 r. W podkarpackim w 2013 r. udzielono ponad 2 297 tys. noclegów (o 0,6% więcej niż w 2012 r.), a w 2014 r. ponad 2 493,5 tys. (o 8,6 p. proc. więcej niż w 2013 r.)

Wykres 23. Roczna liczba noclegów ogółem udzielonych w turystycznych obiektach noclegowych posiadających 10 miejsc i więcej (obiekty zbiorowego zakwaterowania) w 2012, w 2013 i w 2014 roku.

1.3.11

Opracowanie własne na podstawie danych GUS/ BDL

Roczna liczba noclegów ogółem udzielonych turystom zagranicznym w turystycznych obiektach zbiorowego zakwaterowania w 2011 r. w województwie podkarpackim wyniosła 153,2 tys. (źródło: GUS), co stanowiło 1,44% noclegów udzielonych w kraju. W 2012 r. zanotowano w województwie spadek w tym zakresie, przy czym w skali kraju liczba ta wzrosła. Roczna liczba noclegów ogółem udzielonych turystom zagranicznym w turystycznych obiektach zbiorowego zakwaterowania (w turystycznych obiektach noclegowych) w województwie podkarpackim wyniosła w 2012 r. - 147,7 tys. Liczba ta stanowiła zaledwie 1,24 % rocznej liczby noclegów ogółem udzielonych turystom zagranicznym w całym kraju. Mniej niż w województwie podkarpackim udzielono noclegów zagranicznym turystom jedynie w świętokrzyskim (0,54 %) i w opolskim (0,69 %). Najczęściej z noclegów korzystali turyści zagraniczni w województwie zachodniopomorskim (21,25 %), małopolskim (20,93 %) i mazowieckim (16,54 %). W 2013 r. udzielono w kraju noclegów turystom zagranicznym 5% więcej, niż w 2012 r. , a w 2014 r. 4,2% więcej, niż w 2013 r. W podkarpackim w 2013 r. udzielono ponad 159,8 tys. noclegów turystom zagranicznym (o 8,2% więcej niż w 2012 r.), a w 2014 r. prawie 174,5 tys. (o 9,2% więcej, niż w 2013 r.)

Wykres 24. Roczna liczba noclegów ogółem udzielonych turystom zagranicznym w turystycznych obiektach zbiorowego zakwaterowania (w turystycznych obiektach noclegowych) w 2012, 2013 i w 2014 r.

1.3.12

Opracowanie własne na podstawie danych GUS/BDL

W 2014 r. liczba udzielonych noclegów w podkarpackim plasowała podkarpackie na 10 miejscu w kraju, natomiast liczba udzielonych noclegów turystom zagranicznym - na 13 miejscu
w kraju.

Wykres 25. Noclegi udzielone w turystycznych obiektach noclegowych w 2014 r.

1.3.13

Opracowanie własne na podstawie: Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015

Wykorzystanie miejsc noclegowych w turystycznych obiektach noclegowych w 2014 r.
w województwie podkarpackim było niższe niż średnia dla kraju – 29,9% (9 miejsce), przy średniej krajowej 34,8%. Nieco gorzej w porównaniu do średniej krajowej, wykorzystane były w 2014 r. pokoje w obiektach hotelowych. Dla województwa podkarpackiego wskaźnik ten wyniósł 33,6%
(14 miejsce w kraju) przy średniej krajowej 42,7%.

Dane GUS obejmujące korzystanie z bazy noclegowej województwa w 2014 r. w układzie miesięcznym, wykazały wysoką jego sezonowość, przy czym miesiącami o najwyższym natężeniu wykorzystania miejsc noclegowych w turystycznych obiektach noclegowych był sierpień (42,8%) i lipiec (40,9%). Podobnie dla wykorzystania pokoi w obiektach hotelowych - sierpień (43,0%) i lipiec (41,1%). Miesiącem o najmniejszym wykorzystaniu miejsc noclegowych w województwie był grudzień (21,0%), a dla wykorzystania pokoi w hotelach - styczeń (26%).

Wykres 26. Stopień wykorzystania miejsc noclegowych w turystycznych obiektach noclegowych i pokoi w obiektach hotelowych według województw (%)

1.3.14

Opracowanie własne na podstawie: Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015

1.3.3. PROMOCJA TURYSTYCZNA ORAZ PARTNERSTWO SŁUŻĄCE TURYSTYCE PRZYJAZDOWEJ DO WOJEWÓDZTWA

Najważniejszą instytucją zajmującą się promocją i rozwojem turystyki w województwie podkarpackim jest Podkarpacka Regionalna Organizacja Turystyczna (PROT). Jest ona jedną z 16 regionalnych organizacji turystycznych działających w Polsce. Została zarejestrowana w styczniu 2002 roku. Działa na podstawie ustawy o Polskiej Organizacji Turystycznej i ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Nadzór nad działalnością PROT sprawuje minister właściwy ds. turystyki.
PROT działa jako stowarzyszenie non-profit. Finansuje się ze składek członkowskich, dotacji, jak również działalności gospodarczej (wydawnictwa, ekspertyzy, szkolenia, itp.). Aktywnie zabiega też o środki z programów pomocowych i dotacji z budżetów administracji publicznej.

Podkarpacka Regionalna Organizacja Turystyczna jako związek stowarzyszeń zrzesza Województwo Podkarpackie, najatrakcyjniejsze turystycznie miasta i gminy, wyższe uczelnie, stowarzyszenia i firmy sektora turystycznego, muzea i inne instytucje kultury.

Głównym zadaniem PROT jest wzmocnienie wizerunku województwa jako miejsca atrakcyjnego turystycznie, odkrywanie i rozwój nowych produktów turystycznych, rozbudowa systemu informacji turystycznej, integracja środowisk turystycznych przez współpracę sektora publicznego z niepublicznym sektorem gospodarki turystycznej, stowarzyszeniami, organizacjami i przedsiębiorcami, koordynowanie działań w zakresie planowania imprez turystycznych, inicjowanie, opiniowanie i wspomaganie planów rozwoju i modernizacji infrastruktury turystycznej, podnoszenie kwalifikacji zawodowych kadr turystycznych, prowadzenie badań marketingowych, analiz i monitoringu (www.prot.rzeszow.pl).

Istotną rolę w promocji turystycznej regionu odgrywają Lokalne organizacje turystyczne (LOT). Analogicznie jak regionalna organizacja turystyczna, LOT jest organizacją współpracy samorządu terytorialnego (zwłaszcza samorządu szczebla powiatowego lub gminnego) i lokalnej branży turystycznej (szeroko rozumianej ze względu na heterogeniczny charakter gospodarki turystycznej) w zakresie promocji turystycznej obszaru obejmującego działalność tej organizacji, a w szczególności kreowania (tworzenia, promocji i rozwoju) lokalnych produktów turystycznych, założoną w formie prawno-organizacyjnej – stowarzyszenia.
Opierając się na ustawie o Polskiej Organizacji Turystycznej, na wymogach Polskiej Organizacji Turystycznej i założeniach tworzenia trójstopniowego systemu promocji turystycznej w Polsce (tworzonego od 2000 roku) do najważniejszych zadań lokalnych organizacji turystycznych należą:
- integracja społeczności lokalnej, głównie jednostek samorządu lokalnego i branży turystycznej,
- kreowanie produktu turystycznego (tworzenie, rozwój i promocja) wokół lokalnych atrakcji turystycznych,
- gromadzenie i aktualizacja informacji o atrakcjach i produktach turystycznych,
- utrzymanie i prowadzenie lokalnych punktów informacji turystycznej (www.pot.gov.pl).
Szczególną rolę w rozwoju turystyki regionu odgrywają klastry. Na terenie województwa podkarpackiego swoją działalność prowadzą: ,,Karpacki Klaster Turystyczny”, Klaster Turystyczny DOLINA WISŁOKI” oraz Klaster Jakości Życia “Kraina Podkarpacie.”
„Karpacki Klaster Turystyczny” skupia branżę turystyczną w celu wypromowania południa województwa podkarpackiego jako atrakcyjnego turystycznie regionu. Obejmuje swoim zasięgiem tereny górskie i podgórskie: Bieszczady, Beskid Niski oraz Pogórza (Przemyskie, Dynowskie, Czarnorzecko-Strzyżowskie, Bukowskie i Jasielskie). Jego członkowie to m.in. biura podróży, hotele, pensjonaty, przewodnicy, lokale gastronomiczne oraz różne usługi, jak turystyka wodna, rowerowa czy konna (www.procarpathia.pl).

Na pograniczu dwóch województw – podkarpackiego i małopolskiego został utworzony „Klaster Turystyczny DOLINA WISŁOKI”. Jego celem jest m.in. budowa marki i wizerunku produktu turystycznego całej doliny rzeki Wisłoki, popularyzacja i aktywizacja turystyki na terenie Podkarpacia i Małopolski, promocja przedsiębiorczości w działaniach związanych z szeroko pojętą turystyką (www.tarnowianin.com.).

Działalność w promocji turystycznej oraz partnerstwie służącym turystyce przyjazdowej do województwa podkarpackiego prowadzi także Klaster Jakości Życia “Kraina Podkarpacie.” Został on założony w celu skoordynowania działań na rzecz rozwoju sektora Jakości Życia w Polsce południowo-wschodniej. Kombinacja pięknej, czystej i dzikiej natury, a także koncentracji czystych przemysłów high-tech, stwarzają unikalne warunki dla wzmocnienia gospodarczego regionu poprzez przyśpieszenie rozwoju nowoczesnej i zrównoważonej turystyki, sektora zaawansowanych usług medycznych, a także przemysłu „zielonych” technologii. Cele szczegółowe Klastra Jakości Życia “Kraina Podkarpacie” obejmują m.in. dostosowanie postaw społecznych do wymogów zrównoważonej turystyki oraz integrację i promocję sektora Jakości Życia (www.kraina podkarpacie.pl).

W zakresie turystyki swoją działalność na terenie województwa podkarpackiego prowadzi 1 związek międzygminny – Związek Gmin Turystycznych Pogórza Dynowskiego. Związek tworzą gminy: Dubiecko, Dynów – gmina miejska, Dynów – gmina wiejska, Nozdrzec, Krzywcza oraz Gmina Dydnia. Celem związku są działania na rzecz rozwoju turystyki, infrastruktury okołoturystycznej, promocji lokalnych zasobów dziedzictwa kulturowego oraz ochrony środowiska (www.pogorzedynowskie.pl).
Na podstawie źródeł własnych - w 2012 r. liczba podmiotów zrzeszonych w klastrach turystycznych, Podkarpackiej Regionalnej Organizacji Turystycznej oraz Lokalnych Organizacjach Turystycznych wynosiła 231 (suma obejmuje: Klaster ,,Kraina Podkarpacie”, PROT, LOT ,,Beskid Niski” w Krośnie, LOT ,,Wrota Karpat Wschodnich”, LOT ,,Pogórze”, L(G)OT Tabor w Rymanowie).
W 2013 r. liczba podmiotów zrzeszonych w powyższych organizacjach wzrosła do 252, a w 2014 r. do 269.

Wskaźniki monitorujące Strategię rozwoju województwa - PODKARPACKIE 2020 dla priorytetu TURYSTYKA

1.3.15


[12] Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015 
[13] Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015, s.73.
[14] PBS DGA sp. z o.o. „Badanie skuteczności kampanii promocyjnej walorów turystycznych Polski Wschodniej”, Warszawa – Sopot, 2011
[15] Turystyka w 2014 r., GUS, Warszawa 2015, s. 73. 
[16] Zsumowana liczba zbudowanych wielofunkcyjnych, wysoko standardowych kompleksów rekreacyjno-wypoczynkowych i leczniczych z bazą noclegową o standardzie 3. gwiazdek i wyżej wyznaczonych w oparciu o  przepisy Ustawy z dnia 29.08.1997 o usługach turystycznych.
[17] Wybrane atrakcje o frekwencji powyżej 30 tys. odwiedzających: Bieszczadzki Park Narodowy, Skansen Archeologiczny w Trzcinicy, Muzeum Przemysł u Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, Bieszczadzka Kolejka Leśna, Arboretum w Bolestraszycach, Muzeum Ziemi Przemyskiej w Przemyślu, Muzeum Zamek w Łańcucie, Podziemna Trasa Turystycznaw Rzeszowie. Ponadto nowa atrakcja – Centrum Dziedzictwa Szkła w Krośnie.
[18] Wartość wskaźnika dla regionu zostanie określona poprzez zsumowanie danych uzyskanych bezpośrednio z w/w instytucji, obejmujących frekwencję odwiedzających w danym roku kalendarzowym.
[19] Liczba podmiotów zostanie uzyskana na podstawie informacji pisemnych zebranych z:
  • Klastrów o profilu turystycznym,
  • Podkarpackiej Regionalnej Organizacji Turystycznej
  • Działających Lokalnych Organizacji Turystycznych.
Uzyskane dane po zsumowaniu stanowić będą przedmiotowy wskaźnik.

Aktualizacja wskaźników „Strategii rozwoju województwa – Podkarpackie 2020

1.3.50