Podkarpackie ROT

Podkarpackie

Strona głównaAktualnościStrona samorząduMapa stronyPrzydatne linkiKontakt

Aktualności Komunikat
dla powiatów

Regionalne
Obserwatorium Terytorialne

Dokumenty programowe Opracowania własne ROT

Inne opracowania

Aktualności

kom1 Regionalne Obserwatorium Terytorialne Dokumenty strategiczne Opracowania ROT Analizy

4.1 Zagrożenia oraz usuwanie ich negatywnych skutków

4.1.1. POWÓDŹ

Uwarunkowania geograficzne i geomorfologiczne powodują, że do jednych z największych zagrożeń występujących w województwie podkarpackim, należy zagrożenie powodzią. Skala tego zjawiska przybierała w ostatnich kilkunastu latach wymiary spełniające kryterium klęski żywiołowej. Z kolei występujący niedostatek wody, niesie ze sobą ryzyko suszy.

Powodzie w Europie są stosunkowo częste i nawiedzają prawie wszystkie kraje członkowskie UE.
W ostatnich kilkunastu latach, obszarem który szczególnie doświadczał szkód z tego powodu była Europa Środkowa.
Jednym z najbardziej poszkodowanych krajów jest Polska, w której zagrożenie powodziami występuje przez cały rok. Od listopada do kwietnia, do powodzi dochodzi na obszarach nizinnych. Z kolei od maja do września, zagrażają one terenom wyżynnym oraz górskim.

Mapa 62. Tereny Polski narażone na niebezpieczeństwo powodzi

4.1.1

Źródło: http://www.kzgw.gov.pl/pl/Wstepna-ocena-ryzyka-powodziowego.html

Województwo podkarpackie położone jest na obszarze dorzecza górnej Wisły. Cieki wodne regionu cechuje znaczna nieregularność przepływów. Ma to związek ze zmiennymi warunkami atmosferycznymi doprowadzającymi w czasie intensywnych opadów do wezbrań, a w czasie suszy do niżówek. Tereny górskie i podgórskie województwa narażone są na dość częste występowanie lokalnych powodzi. Natomiast główne zagrożenie powodziowe, niosące ryzyko zalania znacznych obszarów występuje w dolinach największych rzek, tj. Wisły, Sanu, Wisłoka i Wisłoki. Ryzyko powodzi zwiększają również wpływające na teren województwa z przygranicznych obszarów Ukrainy rzeki: Lubaczówka, Szkło i Wisznia. Niski poziom retencji wód powierzchniowych i gruntowych oraz brak zbiorników retencyjnych, polderów, suchych zbiorników, zbiorników z rezerwą powodziową jest dodatkowym czynnikiem zwiększającym zagrożenie powodziowe. Do tego należałoby dodać potrzebę dostosowania istniejącej infrastruktury przeciwpowodziowej do występujących w ostatnich latach zmian klimatycznych, w szczególności związanych z powtarzającymi się w okresie letnim zjawiskami nawalnych deszczów.

Tak więc na znacznym terenie województwa podkarpackiego występuje możliwość wystąpienia powodzi. Z racji uwarunkowań klimatycznych oraz występowania terenów górskich i podgórskich, zjawisko to ma miejsce stosunkowo często.

Zagrożenie powodziami stanowi problem wielu województw w Polsce, nie mniej region województwa podkarpackiego należy do grupy tych, gdzie szkody bywają jednymi
z największych. Szczególnie zagrożona powodziami jest część środkowa oraz północna województw.

Analizując źródła zagrożenia powodziowego w województwie, pozostają one w ścisłym związku z:
• niedostosowaniem istniejącej infrastruktury przeciwpowodziowej (m.in. obwałowań) do występujących zmian klimatycznych (nawalne deszcze),
• wysokim zróżnicowaniem środowiska geograficznego województwa oraz niskim poziomem retencji wód powierzchniowych i gruntowych, co w sytuacji nawałnic (opady o dużym natężeniu i gwałtownym przebiegu) i opadów rozlewnych (o długotrwałym przebiegu) doprowadza do wysokich, a niekiedy także szybkich wezbrań wody,
• rozwojem sieci osadniczej i zmianami w użytkowaniu gruntów na terenach przyległych do cieków wodnych, poprzez zmniejszanie powierzchni czynnych biologicznie (chłonnych), na rzecz powierzchni utwardzonych,
• uszczelnianiem powierzchni w obszarach zurbanizowanych, co przy wysokich opadach może wywoływać niedrożność kanalizacji burzowej,
• likwidacją naturalnych polderów nadrzecznych oraz brakiem konserwacji rowów melioracyjnych,
• niewłaściwymi parametrami mostów i przepustów, ograniczającymi przekrój koryta wielkiej wody, co doprowadza do zalań terenów zurbanizowanych, uszkodzeń tych budowli oraz towarzyszących im dróg,
• brakiem zbiorników retencyjnych, polderów, suchych zbiorników, zbiorników z rezerwą powodziową mogących zatrzymać spływ wód w górnych partiach zlewni.

Skutkiem wysokiego stanu przepływających wód powierzchniowych są podtopienia. Badania Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie wykazały, że na ok. 14% powierzchni województwa podkarpackiego, nie można wykluczyć takich zdarzeń. W pierwszej kolejności obejmują one tereny naturalnych podtopień, występujące w dolinach rzek i starorzeczy, na obszarach bagien i mokradeł i ich najbliższym sąsiedztwie, a także niecki i tarasy rzeczne.

Mapa 63. Obszary zagrożone podtopieniami w województwie podkarpackim

4.1.2

Źródło: Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego

Ważnymi urządzeniami technicznymi służącymi ochronie przeciwpowodziowej w województwie są środki ograniczające wielkość wezbrania, w postaci: zbiorników dużej retencji (na rzece San zbiorniki „Solina” i „Myczkowce”, na rzece Wisłok zbiornik „Besko”), polderu Flora na rzece Morwawa (wpływającego na gospodarkę wodną Wisłoka) oraz zbiorników małej retencji.

Do podstawowych środków ograniczających zasięg powodzi w regionie, należą wały przeciwpowodziowe, uformowane w leżących na terenie województwa dolinach Wisły i jej dopływach, a także środki ograniczające skutki powodzi na terenach przybrzeżnych w postaci zabudowy koryt rzek i potoków.

Na podstawie danych statystycznych prowadzonych przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej w 2014 r. w całym kraju miało miejsce 5 191 miejscowych zagrożeń związanych z przyborem wód i 26 497 związanych z opadami deszczu. Najwięcej zdarzeń związanych z przyborami wód miało miejsce w województwie małopolskim (2 577), podkarpackim (648) i śląskim (304), najmniej w podlaskim (22). Również miejscowe zagrożenia związane z opadami deszczu najbardziej dotknęły województwo małopolskie(7 531 zdarzeń). Znaczną liczbę zarejestrowano w podkarpackim (2 979)i śląskim (2 820). Najmniej zagrożeń związanych z opadami deszczu wystąpiło w warmińsko-mazurskim (197).

Wykres 200. Miejscowe zagrożenia: przybory wód i opady deszczu w 2014 r.

4.1.3

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.
Liczba ludności z terenu województwa podkarpackiego zabezpieczonej/chronionej przed powodzią z terenów narażonych na występowanie tego zjawiska w 2011 r. wynosiła 170 tys. (na podst. danych Podkarpackiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych). Jest to liczba ludności zamieszkującej miejscowości chronione przez istniejące obwałowania, zbiorniki retencyjne, poldery oraz inne urządzenia wodne na terenie województwa podkarpackiego. W kolejnych latach liczba ta zwiększała się. W 2012 r. liczba ludności zabezpieczonej/chronionej przed powodzią z terenów narażonych na występowanie tego zjawiska wzrosła do 172,3 tys. osób. W 2013 r. takich osób było już około 177,7 tys. osób, a w 2014 r. – 178,18 tys. osób.

4.1.2. OSUWISKA

Kolejnym najczęściej występującym zagrożeniem na terenie województwa podkarpackiego jest osuwanie się mas ziemi.

Osuwisko to proces przemieszczania się mas ziemnych, powierzchniowej zwietrzeliny i mas skalnych podłoża, wywołany siłami przyrody lub działalnością człowieka (podkopanie stoku lub jego znaczne obciążenie). Ponad 95% wszystkich osuwisk w Polsce ma miejsce na obszarze 6% powierzchni kraju, jaką stanowią polskie Karpaty. Można je napotkać również na wybrzeżach Bałtyku, w dolinach dużych rzek oraz tam, gdzie rzeki tworzą głęboko wcięte doliny o stromych zboczach.

Południowa część województwa podkarpackiego, którą pokrywają Pogórze i Góry Karpackie z racji budowy geologicznej należy do terenów o wysokim zagrożeniu zjawiskami ruchów masowych gruntu. Sprzyjają im warunki hydrometeorologiczne oraz ekspansywna działalność człowieka. Intensywne, a częściej długotrwałe opady deszczu doprowadzają do wysokiego stopnia nasączenia głębszych warstw gruntu. Gruba pokrywa zwietrzelinowa oraz obecność w podłożu mułowców pokrywających warstwy skalnych iłów i łupków, sprzyja powstawaniu osuwisk. Dotyczy to zwłaszcza obszarów, gdzie warstwy przepuszczalne spoczywają na nieprzepuszczalnych, plastycznych np. piaskowce na łupkach, pokrywy piasków i żwirów na iłach. Najbardziej narażone na tego typu zjawiska są zbocza o kącie nachylenia 9-25°, szczególnie w przedziale 9-14°. Znacznie mniejsze natężenie procesów zaobserwowano na zboczach nachylonych pod kątem powyżej 25°, natomiast poniżej 9 zjawiska występują rzadko.

W północnej części województwa, na obszarze Kotliny Sandomierskiej sporadycznie możemy spotkać tereny zagrożone ruchami masowymi ziemi. Występują one głównie w obrębie teras rzecznych i starorzeczy.

Inwentaryzacja osuwisk w województwie przeprowadzona została po powodzi w 2001 roku. Wykazała ona 2 658 lokalizacji, przy czym część osuwisk miała formę aktywną, a pozostałe były nieczynne. Jednak stan bierności nie wyklucza możliwości ich uaktywnienia w warunkach długotrwałych opadów.

W oparciu o uwarunkowania geologiczne oraz występowanie procesów osuwiskowych w ostatnich kilkunastu latach, w tym powiązanych z powodzią, która miała miejsce w 2010 roku ustalono, że obszary zagrożenia osuwiskowego znajdują się na terenie 14 powiatów województwa. Największa skala czynnych procesów osuwiskowych obejmuje tereny powiatów: strzyżowskiego, dębickiego, ropczycko-sędziszowskiego, krośnieńskiego, jasielskiego, rzeszowskiego, łańcuckiego, jarosławskiego oraz przemyskiego. Najbardziej zagrożonymi obszarami są tereny gmin położonych w obrębie pogórzy. Do gmin, w których osuwiska zajmują powyżej 5% ich powierzchni należą: Dębica, Brzyska, Wielopole Skrzyńskie, Wiśniowa, Czudec, Strzyżów, Korczyna, Jasienica Rosielna, Domaradz, Chmielnik, Jawornik Polski, Dynów, Dubiecko, Krzywcza, Przemyśl i miasto Przemyśl.

Mapa 64. Obszary osuwiskowe w województwie podkarpackim.

4.1.4

Źródło: Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego

Osuwiska doprowadzają do dewastacji obiektów materialnych (w tym katastrof budowlanych) oraz zniszczeń lub deformacji terenów uprawnych znajdujących się na ruchomej powierzchni, jak i na drodze uruchomionych mas ziemnych.

4.1.3. KATASTROFY KOMUNIKACYJNE, CHEMICZNO-EKOLOGICZNE ORAZ POŻARY

Nieodłącznym zjawiskiem towarzyszącym rozwojowi społeczno-gospodarczemu województwa podkarpackiego jest wzrost zagrożeń komunikacyjnych.

Najwyższy stopień zagrożenia w infrastrukturze drogowej przy uwzględnieniu natężenia ruchu, znaczenia szlaków komunikacyjnych oraz ich stanu technicznego, występuje najczęściej wzdłuż głównych dróg województwa, szlaków kolejowych o znaczeniu międzynarodowym
i krajowym.

Według Analizy stanu bezpieczeństwa i porządku w ruchu drogowym na drogach województwa podkarpackiego w 2013 roku było zdecydowanie bezpieczniej, niż w latach poprzednich. W 2012 r. po raz pierwszy od 10 lat w wypadkach zginęło mniej, niż 200 osób. Z policyjnych analiz wynikało, że bardzo wyraźnie zmniejszyła się także liczba wypadków i rannych w tych zdarzeniach. W roku 2013 wskaźniki liczby wypadków, liczby zabitych i liczby rannych na 100 tys. mieszkańców były niższe, niż w roku poprzednim.

Dane za 2013 r. wskazują, iż województwo podkarpackie pod względem liczby wypadków znajdowało się na 7 miejscu w kraju (1 811 wypadków). Była to jednocześnie największa liczba spośród województw Polski Wschodniej. Najwięcej wypadków w kraju - ponad 4,5 tys. odnotowano w województwie mazowieckim i w województwie śląskim. Najmniejszą liczbę wypadków w kraju zanotowano w województwie lubuskim (747).

Wykres 201. Wypadki drogowe i ich skutki w 2013 r.

4.1.5

Opracowanie własne na podstawie: Analiza bezpieczeństwa i porządku w ruchu drogowym na terenie województwa podkarpackiego w 2013 roku, Komenda Wojewódzka Policji w Rzeszowie, Rzeszów 2014

W 2014 r. spadła w naszym kraju liczba wypadków drogowych do 34 970. Najwięcej takich wypadków odnotowano w województwie mazowieckim (4 385 z których 2 031 zarejestrowanych przez Komendę Stołeczną Policji w Warszawie). Najmniej wypadków drogowych miało miejsce w województwie podlaskim (692). W podkarpackim zanotowano 1 751 wypadków, co plasowało województwo na 8 miejscu w kraju. Nadal jednak w podkarpackim odnotowano najwięcej wypadów spośród województw Polski Wschodniej.

Wykres 202. Wypadki drogowe i ich skutki w 2014 r.

4.1.6

Opracowanie własne na podstawie Wypadki drogowe w Polsce w 2014 roku, Komenda Główna Policji, Warszawa 2015

Kolejnym rodzajem zagrożeń, wynikającym z działalności człowieka, są zagrożenia awariami – skażenia chemiczno – ekologiczne.

Na występowanie skażeń chemiczno – ekologicznych ma wpływ działalność zakładów zaliczonych do dużego i zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Do skażeń dochodzi najczęściej w przypadkach: magazynowania lub przetwarzania materiałów niebezpiecznych w ilościach podprogowych poza terenem zakładów oraz transportu drogowego i kolejowego. Dodatkowo na wystąpienie skażenia środowiska narażone są tereny przebiegu gazociągów średniego i wysokiego ciśnienia.

Działalność produkcyjna w ramach niektórych rodzajów przemysłu, niesie ze sobą ryzyko poważnych awarii, zagrażających środowisku, a także życiu i zdrowiu okolicznych mieszkańców. W szczególności ryzyko to wiąże się z zakładami korzystającymi z produktów destylacji ropy naftowej i substancji palnych, skrajnie łatwo palnych gazów skroplonych i gazu ziemnego oraz substancji toksycznych i innych substancji niebezpiecznych.

Z danych statystycznych KG PSP wynika, iż chemicznych zagrożeń miejscowych było
w 2014 r. na terenie kraju 6 129, a ekologicznych 1 231. Najczęściej wśród województw zagrożenia chemiczne dotykały województwo śląskie (1 208), zagrożenia ekologiczne dotykały najczęściej województwo mazowieckie (328) i województwo śląskie (326). Najrzadziej zagrożenia chemiczne występowały w podlaskim (80), a ekologiczne w województwie świętokrzyskim (3). W podkarpackim zarejestrowano 192 zagrożenia chemiczne (10 miejsce w kraju) i 27 zagrożeń ekologicznych
(10 miejsce w kraju łącznie z łódzkim).

Wykres 203. Miejscowe zagrożenia: chemiczne i ekologiczne w 2014 r.

4.1.7

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.]

Zagrożeniem wynikającym z działalności człowieka, a także z przyczyn naturalnych są pożary. Ze względu na drzewostan i jego skupiska, pożarami zagrożone są szczególnie kompleksy leśne w części zachodniej i północno – wschodniej województwa podkarpackiego.

Duże zagrożenie pożarowe stanowią także zakłady przemysłowe, w których są składowane i wykorzystywane do produkcji materiały łatwopalne lub wybuchowe. Zagrożenie pożarowe stwarza również zwartość zabudowy budynków drewnianych w naszym regionie.

Pożarami przestrzennymi mogą być objęte kompleksy leśne:
- w I kategorii zagrożenia – nadleśnictwo Mielec,
- w II kategorii zagrożenia - nadleśnictwa: Głogów Małopolski, Leżajsk, Lubaczów, Narol, Radymno, Buda Stalowowolska, Rozwadów, Rudnik,
- w III kategorii zagrożenia - nadleśnictwa: Baligród, Bircza, Brzegi Dolne, Brzozów, Cisna, Dynów, Krasiczyn, Komańcza, Dukla, Kolbuszowa, Kołaczyce, Lesko, Lutowiska, Oleszyce, Rymanów, Sieniawa, Strzyżów, Stuposiany, Tuszyma, Nowy Żmigród.

Na terenie województwa podkarpackiego obszarów leśnych zaliczonych do I i II kategorii zagrożenia pożarowego jest około 106 tys. ha oraz około 1 700 ha torfowisk.
Ze statystyki prowadzonej przez KG PSP wynika, iż w 2013 r. w województwie podkarpackim wybuchło 80 pożarów obiektów użyteczności publicznej, z których 44 to obiekty określone jako handlowo-usługowe, w szczególności sklepy, domy towarowe, lokale gastronomiczne, hurtownie, zakłady usługowe. Była to jedna z najniższych wielkości w kraju, podobnie jak w pozostałych województwach Polski Wschodniej i w województwie opolskim. Podobnie, jeżeli chodzi o pożary w obiektach mieszkalnych, w podkarpackim wybuchło takich nieco ponad 1 tys., mniej wybuchło pożarów w obiektach mieszkalnych jedynie w opolskim, podlaskim i świętokrzyskim. W obiektach produkcyjnych w 2013 r. wybuchło w podkarpackim 100 pożarów (10 miejsce w kraju), a w obiektach magazynowych 29 (14 miejsce w kraju). W środkach transportu zarejestrowano 294 pożarów (12 miejsce w kraju), z których 234 to pożary samochodów osobowych i przyczep samochodów osobowych.

Pożary występują również w lasach i w uprawach rolnych. W 2014 r. najwięcej w kraju pożarów w lasach państwowych i prywatnych wybuchło w mazowieckim (1 121), najmniej w małopolskim (116). W podkarpackim takich pożarów wybuchło 236 (10 miejsce w kraju). W zakresie liczby pożarów w uprawach i w rolnictwie również najwięcej pożarów wybuchło w mazowieckim (5 616), najmniej w podlaskim (617). W województwie podkarpackim w uprawach wybuchło 3 061 (4 miejsce w kraju) pożarów.

Wykres 204. Pożary: lasy (państwowe i prywatne), uprawy, rolnictwo w 2014 r.

4.1.8

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.]

Pożary w uprawach, rolnictwie w podkarpackim dotyczą głównie pożarów nieużytków. W 2014 r. takich pożarów wybuchło 2 522 (4 miejsce w kraju).

Wykres 205. Pożary w uprawach, rolnictwie w Polsce Wschodniej w 2014 r.

4.1.9

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.]

Wykres 206. Pożary nieużytkowanych powierzchni rolniczych w Polsce Wschodniej w 2014 r.

4.1.10

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.]

Wykres 207. Pożary upraw rolnych oraz łąk, rżysk i pożary powstałe podczas zbiorów tych upraw w Polsce Wschodniej w 2014 r.

4.1.11

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.]

Wykres 208. Pożary maszyn rolniczych w Polsce Wschodniej w 2014 r.

4.1.12

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.]

Wykres 209. Pożary stert, stogów i brogów w Polsce Wschodniej w 2014 r.

4.1.13

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.]

Wykres 210. Pożary budynków i instalacji przerobu produktów rolnych w Polsce Wschodniej w 2014 r.

4.1.14

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.]

Wykres 211. Pożary budynków inwentarskich, hodowlanych, magazynowych (stodół), szklarni w Polsce Wschodniej w 2014 r.

4.1.15

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.]

Wykres 212. Pożary budynków gospodarczych (szop, komórek, wiat, kotłowni – bez garaży) w Polsce Wschodniej w 2014 r.

4.1.16

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.]

Od 1995 roku zaczął funkcjonować w Polsce, zorganizowany przez Państwową Straż Pożarną, Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy, którego podstawowym celem jest ochrona życia, zdrowia, mienia lub środowiska poprzez: walkę z pożarami i innymi klęskami żywiołowymi, ratownictwo techniczne, chemiczne i od 1997 roku również poprzez ratownictwo ekologiczne i medyczne.

Podstawowym założeniem w budowie systemu ratowniczo-gaśniczego było stworzenie jednolitego i spójnego układu, skupiającego powiązane ze sobą różne podmioty ratownicze tak, aby można było podjąć skutecznie każde działanie ratownicze.

Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) stanowi integralną część bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, obejmującą - w celu ratowania życia, zdrowia, mienia lub środowiska - prognozowanie, rozpoznawanie i zwalczanie pożarów, klęsk żywiołowych lub innych miejscowych zagrożeń. Konstrukcja systemu zakłada, że zasady realizacji podstawowych zadań ratowniczych są niezmienne i dostosowane do specyfiki wszelkiego rodzaju zdarzeń, również zdarzeń masowych lub klęsk żywiołowych, kiedy siły i środki ratownicze są niewystarczające, a organizacja działań ratowniczych wymaga modyfikacji priorytetów oraz dokonania uproszczeń w procedurach działania (www.straz.gov.pl).

Na podstawie danych z Komendy Wojewódzkiej PSP w Rzeszowie na terenie województwa podkarpackiego w 2011 r. :
- jednostki ratownicze PSP spełniające minimalny standard wyposażenia stanowiły 28%,
- jednostki ratownicze OSP włączone do KSRG spełniające minimalny standard wyposażenia stanowiły 19%. W latach następnych wartość tego wskaźnika wzrastała.

W 2012 r. odsetek jednostek ratowniczych państwowej straży pożarnej spełniających minimalny standard wyposażenia wynosił 30%, w 2013 r. również 30%, w 2014 r. zwiększył się do 40%.

Odsetek jednostek ratowniczych ochotniczej straży pożarnej włączonych do krajowego systemu ratownictwa gaśniczego spełniających minimalny standard wyposażenia wynosił w 2012 r. 37%,w kolejnym już 50%, a w 2014 r. 70%.

4.1.4. EKSTREMALNE ZJAWISKA ATMOSFERYCZNE – HURAGANY, GRAD, SUSZE ORAZ POŻARY

Skutkiem postępującego ocieplania się klimatu są anomalie klimatyczne i pogodowe oraz zjawiska ekstremalne. Zjawiska te są coraz bardziej odczuwalne, mają wpływ na gospodarkę regionu i bezpieczeństwo ludności. Na przestrzeni ostatnich lat województwo podkarpackie nawiedzały kilkutygodniowe susze przerywane na krótko gwałtownymi deszczami. Zjawisko to jest efektem wzrostu temperatur. W okresie letnim coraz częściej występują ponad 35-stopniowe upały utrzymujące się przez długi, kilkutygodniowy okres. Tak wysoka temperatura sprzyja powstawaniu samoistnych pożarów (w szczególności na terenach leśnych), gwałtownych burz, którym towarzyszą gradobicia i trąby powietrzne o niespotykanym do niedawna nasileniu. Krótkotrwałe lecz intensywne ulewy i silne wiatry powodują lokalne podtopienia, zniszczenia budynków, upraw rolnych i drzewostanów.

Z danych statystycznych gromadzonych przez KG PSP wynika, iż w 2014 r. najwięcej zagrożeń spowodowanych silnym wiatrem zarejestrowano w województwie śląskim (3 982), nieco mniej – ponad 3 400 w wielkopolskim i mazowieckim, najmniej w świętokrzyskim (niespełna 700). W podkarpackim zagrożenia spowodowane silnym wiatrem odnotowano w 2 031 przypadkach (8 miejsce w kraju). Średnio, w porównaniu z innymi województwami, w podkarpackim występowały zagrożenia związane z opadami śniegu. W 2014 r. takich zagrożeń wystąpiło tutaj 43 (7 miejsce w kraju). Najwięcej zagrożeń związanych z opadami śniegu odnotowano w podlaskim (517)
i mazowieckim (282), najmniej w opolskim.

Wykres 213. Zagrożenia związane z silnymi wiatrami i opadami śniegu w 2014 r.

4.1.17

Opracowanie własne na podstawie: Dane statystyczne KG PSP [źródło: www.kgpsp.gov.pl, dostęp 08.01.2016r.]

4.1.5. ZAGROŻENIA SPOŁECZNE

Województwo podkarpackie od lat znajduje się w czołówce najbezpieczniejszych województw w kraju, co przekłada się na poczucie bezpieczeństwa mieszkańców regionu.
Z danych GUS wynika, iż w 2012 r. w województwie podkarpackim przestępstw stwierdzonych w zakończonych postępowaniach przygotowawczych było 38 152, co dawało województwu 12 miejsce w kraju. Mniej przestępstw wystąpiło w warmińsko-mazurskim (37 375), świętokrzyskim (31 691), opolskim (29 909) oraz podlaskim (25 136). Najwięcej przestępstw w kraju zarejestrowano w województwach śląskim (167 573) i mazowieckim (142 841).

Wykres 214. Przestępstwa stwierdzone w zakończonych postępowaniach przygotowawczych w 2012 r.

4.1.18

Opracowanie własne na podstawie danych GUS/BDL

W kolejnych latach w województwie podkarpackim liczba przestępstw stwierdzonych w zakończonych postępowania przygotowawczych spadała. W 2013 r. stwierdzono o 2 471 przestępstw mniej, niż w 2012 r. (jednakże nadal 12 miejsce w kraju). W 2014 r. stwierdzono już o 7 773 przestępstwa mniej, niż w roku poprzednim. Był to również spadek na 13 miejsce w kraju pod względem ilości takich przestępstw. Najwięcej przestępstw w kraju wystąpiło w województwie śląskim. W 2012 r. liczba ta wyniosła ponad 167,5 tys., w 2013 r. ponad 158,5 tys., a w 2014 r. ponad 131,3 tys. (w każdym z wymienionych lat była to najwyższa liczba w kraju).

Wykres 215. Przestępstwa stwierdzone w zakończonych postępowaniach przygotowawczych w 2012, 2013 i w 2014 r.

4.1.19

Opracowanie własne na podstawie danych GUS/BDL

W 2012 r. w zakresie wykrywalności sprawców przestępstw województwo podkarpackie znajdowało się również w czołówce krajowej. Wskaźnik wykrywalności wyniósł tutaj 72,2%, co plasowało województwo podkarpackie na 5 miejscu w kraju po lubelskim (73,1%), wielkopolskim (74,8%), lubuskim (74,9%) i świętokrzyskim (77,4%). Najniższy wskaźnik wykrywalności zanotowano w województwie pomorskim 60,2%. Średni wskaźnik wykrywalności sprawców przestępstw w kraju w tym roku wyniósł 67,8%.

Wykres 216. Wskaźnik wykrywalności sprawców przestępstw stwierdzonych w zakończonych postępowaniach przygotowawczych w 2012 r. (%)

4.1.20

Opracowanie własne na podstawie danych GUS/BDL

W 2013 r. wskaźnik wykrywalności przestępstw w kraju spadł do 67%, a w 2014 r. do 65,2%. Wskaźnik ten spadał również w podkarpackim. W 2013 r. wyniósł 71,4% (4 miejsce w kraju), a w 2014 r. 69,7% (5 miejsce w kraju). Największa wykrywalność w tych latach występowała w świętokrzyskim (w 2013 r. - 75,1%, w 2014 r. - 72,3%). Najniższa wykrywalność została zarejestrowana w pomorskim (w 2012 r. – 60,2%) i w mazowieckim (w 2013 r. – 59%, w 2014 r. –54,7%).

Wykres 217. Wskaźnik wykrywalności sprawców przestępstw stwierdzonych w zakończonych postępowaniach przygotowawczych w 2012, 2013 i w 2014 r. (%)

4.1.21

Opracowanie własne na podstawie danych GUS/BDL


Wskaźniki monitorujące Strategię rozwoju województwa – PODKARPACKIE 2020 dla priorytetu ZAPOBIEGANIE I PRZECIWDZIAŁANIE ZAGROŻENIOM ORAZ USUWANIE ICH NEGATYWNYCH SKUTKÓW


4.1.22
*Wartość wskaźnika wyliczona jest na podstawie ilości i czasu użytkowania określonego dla pojazdów i sprzętu ratowniczego wg wykazu określonego w Strategii rozwoju PSP i KSRG woj. podkarpackiego na lata 2013 – 2020
** Wartość wskaźnika wyliczona jest na podstawie ilości i czasu użytkowania określonego dla pojazdów i sprzętu ratowniczego wg wykazu określonego w Strategii rozwoju PSP i KSRG woj. podkarpackiego na lata 2013 – 2020
***Liczba ludności zamieszkującej miejscowości chronione przez istniejące obwałowania, zbiorniki retencyjne, poldery oraz inne urządzenia wodne na terenie województwa podkarpackiego


Aktualizacja wskaźników „Strategii rozwoju województwa – Podkarpackie 2020

4.1.50